Σάββατο, 4 Ιουνίου 2011

Δικτυακή δημοκρατία



Συνέχεια στην προηγούμενη ανάρτηση για την άμεση δημοκρατία και αναφορικά με το σχόλιο του Tales from the Other Side of Town. Το ίδιο θέμα συζητήθηκε και αλλού.

Άμεση δημοκρατία δε σημαίνει οτι δεν υπάρχουν αρχές, ή οτι οι αρχές δεν έχουν εξουσίες, ή ακόμη οτι οι αρχές έχουν μόνο εξουσίες που μπορούν να τους αφαιρεθούν με συνοπτικές διαδικασίες. Η άμεση, δικτυακή δημοκρατία που συζητάει και ζητάει ο κόσμος αυτή τη στιγμή, είναι μόνο ένα σχήμα για την συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Είναι ένας τρόπος να συνεννοούμαστε και να παίρνουμε αποφάσεις.

Επίσης δεν είναι δημοψήφισμα. Το δημοψήφισμα είναι μία από τις μεθόδους της τάξης "άμεση δημοκρατία". Υπάρχουν άλλες, ή τέλος πάντων άλλες είναι δυνατές. Σημειώστε οτι λέω δημοκρατία "δικτυακή" κι όχι "διαδικτυακή" γιατί στη θεωρία η δικτυακή δημοκρατία είναι δυνατή χωρίς την τεχνολογία του διαδικτύου. Η "δικτυακή" δημοκρατία (και κάθε "δικτυακό" πολίτευμα) είναι ένα μη-ιεραρχικό πολίτευμα, το αντίθετο από την πυραμίδα των εξουσιών από τον πρωθυπουργό ως τον υπάλληλο της ΔΕΗ της γειτονιάς σας.

Το πρότυπο ενός τέτοιου πολιτεύματος είναι τα σύγχρονα διαμοιρασμένα (distributed) δίκτυα υπολογιστών. Ο μη τεχνικός αναγνώστης θα τα ξέρει ως "p2p networks" (δίκτυα από χρήστη σε χρήστη). Σ' ένα τέτοιο δίκτυο, απουσιάζει ο κεντρικός διακομιστής (server) που επιτρέπει τη σύνδεση ανάμεσα στους χρήστες του δικτύου: οι χρήστες συνδέονται κατευθείαν, ο ένας με τον άλλο. Επειδή δεν υπάρχει σχέση χρήστη - διακομιστή, δηλαδή το δίκτυο στηρίζεται στο σύνολο των χρηστών του, ακόμη κι αν το 99% των χρηστών δυσλειτουργήσει, το δίκτυο δεν καταρρέει. Αντίθετα, ένα ιεραρχικό δίκτυο "πέφτει" όταν "πέσουν" οι διακομιστές του ("έπεσε ο server").

Στο επίπεδο του πολιτεύματος, ο "διακομιστής" είναι η ηγεσία. Στα ιεραρχικά πολιτεύματα όταν αποτυχαίνει η κυβέρνηση, αποτυχαίνει το κράτος. Ας πούμε, είναι προφανές οτι ο Παπανδρέου ο Γ' δεν θα μας σώσει από τα σαγόνια της Τρόικας. Ούτε κανένας άλλος πολιτικός αρχηγός, ή κόμμα θα μας σώσει. Δεν υπάρχει ούτε πολιτική βούληση ούτε καλά-καλά η ικανότητα (φαινόμενο σύνηθες στις κληρονομικές ηγεσίες). Την ανικανότητα των λίγων, την πληρώνουμε όλοι. Σε ένα δικτυακό πολίτευμα αντίθετα, δεν υπάρχει κεντρική ηγεσία κι η ικανότητα του συστήματος να αντεπεξέλθει σε οποιαδήποτε κρίση είναι συνάρτηση των ικανοτήτων του συνόλου. Ο κανόνας είναι: Χ μυαλά είναι καλύτερα από Χ-1. Σαφώς, έντεκα εκατομύρια μυαλά είναι καλύτερα από 300.

Προφανώς ένα τέτοιο πολίτευμα μπορεί να είναι αποτελεσματικό μόνο όταν αποτελείται από "κόμβους" (nodes) με υψηλό επίπεδο ικανότητας. Δεν γίνεται καλή ομελέτα με αυγά κοτσυφιού ούτε δικτυακή δημοκρατία της προκοπής χωρίς ενεργούς, δημοκρατικούς πολίτες. Απ' αυτή την άποψη δεν ξέρω αν μας παίρνει να πραγματοποιήσουμε ένα τέτοιο όραμα γιατί είναι αλήθεια οτι τα δείγματα γραφής που βλέπω στους Αγανακτίστας είναι λίγο χαμηλής ποιότητας (αλλά πάλι, δεν είμαι εκεί). Για να είναι πραγματικά ισχυρό το δίκτυο, πρέπει καθένας από μας να είναι ένας μικρός Μαρξ, ή ένας μικρός Άνταμ Σμιθ (διαγράψτε σύμφωνα με τα πολιτικά σας πιστεύω). Αδύνατον;

Το ένα πλεονέκτημα που θα είχε αυτή τη στιγμή, ένα τέτοιο πολίτευμα είναι οτι θα ήταν μοναδικό στο είδος του. Καμμία άλλη χώρα δεν κυβερνιέται από τη διαρκή συνέλευση όλων των πολιτών της. Αυτό σημαίνει οτι καμμία άλλη χώρα δεν κυβερνιέται από τη συλλογική ισχύ μερικών εκατομυρίων ανθρώπινων εγκεφάλων. Σύμφωνα με τον κανόνα που δίνω παραπάνω, η χώρα που θα χρησιμοποιούσε αυτή τη συλλογική ισχύ πρώτη, θα είχε ένα συντριπτικό πλεονέκτημα. Μάλιστα, επειδή οι ηγεσίες των περισσότερων χωρών είναι μερικές εκατοντάδες άνθρωποι, θα αρκουσε να συμμετέχουν σ' αυτή τη διαδικασία μόλις μερικές χιλιάδες για να είμαστε σίγουροι οτι έχουμε το προβάδισμα. Προς το παρόν δηλαδή, όταν έχουμε να ανταγωνιστούμε απαρχαιωμένα, ιεραρχικά συστήματα με δυσκίνητες κεντρικές ηγεσίες, δεν χρειάζονται έντεκα εκατομύρια Μαρξ/ Σμιθ. Φτάνουνε μερικές χιλιάδες. Φτάνουνε εκατό. Δυνατόν;

* Η εικόνα του ποστ είναι από το βιβλίο του καθ. Tanenbaum, "Computer Networks", 4η έκδοση. Απεικονίζει ένα δίκτυο χρήστη-προς-χρήστη (peer to peer). Την πήρα χωρίς την άδεια του συγγραφέα/ εκδότη.

2 σχόλια:

Ο χρήστης Blogger Constantine είπε...

Νομίζω ότι ο κύριο πρόβλημα της άμεσης δημοκρατίας δεν είναι η τεχνολογία, αλλά το ποια θέματα θα τίθενται προς ψήφιση.

Υπάρχουν πολλά θέματα στα οποία όχι απλώς δεν έχει νόημα να αποφασίζει η πλειοψηφία, αλλά είναι και επικίνδυνο.

Για παράδειγμα, αν έχω πρόβλημα υγείας, δεν θα κάνω δημοψήφισμα, αλλά θα πάω στους καλύτερους γιατρούς.

Θα ήταν πάντως ενδιαφέρον να γίνει ένα πείραμα με το hive mind για να δούμε πόσοι Άνταμ Σμιθ απαιτούνται για να βγάλεις σωστά αποτελέσματα. Και πάλι όμως δεν είναι τόσο απλό. Διάβασα π.χ. πρόσφατα σε ένα άρθρο του Scientific American ότι το hive mind τείνει να πέφτει πολύ έξω όταν ο ψηφοφόρος μπορεί να δει τι έχουν ψηφίσει οι άλλοι.

Επίσης, τα σοβαρά θέματα έχουν συνήθως πολλές αποχρώσεις (subtleties) που δύσκολα στριμώχνονται σε ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Σ'αυτά η απάντηση μπορεί να είναι μια έκθεση πολλών σελίδων - κάτι που η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί να χειριστεί.

Ένα άλλο μειονέκτημα της άμεσης δημοκρατίας είναι ότι σπανίως θα ανδείξει πρωτότυπες ιδέες, διότι οι ιδιαίτερα δημιουργικοί άνθρωποι είναι μειοψηφία.

Τέλος, μια ματιά στο λήμμα "list of common misconceptions" του Wikipedia δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το αν πρέπει όλοι να έχουν λόγο για όλα τα θέματα.

Ίσως θα έπρεπε να έχουμε άμεση δημοκρατία ανά κλάδο - π.χ. τα μέλη των δικηγορικών συλλόγων να ψηφίζουν για θέματα νομικής φύσεως, του ιατρικού για θέματα υγείας, κλπ.

Τρίτη, 7 Ιουνίου 2011 - 12:41:00 μ.μ. EEST  
Ο χρήστης Blogger stassa είπε...

Χέλλοου Κωνσταντίνος! :)

Αυτό που λες κι εσύ, λέω κι εγώ, οτι αυτό που βαφτίζω "δικτυακή δημοκρατία" είναι ένας τρόπος να συζητάμε τα κοινά και να αποφασίζουμε συλλογικά για αυτά. Λέω κιόλας οτι δεν είναι δημοψήφισμα, ούτε οτι σημείνει πως δεν υπάρχουνε αρχές (με την έννοια της υπηρεσίας, όχι της ηθικής).

Ίσως όντως είναι πιο ξεκάθαρο αν πω "δεν σημαίνει οτι δεν υπάρχουνε αιρετές αρχές". Συμφωνώ οτι υπάρχουνε ειδικοί που πρέπει να έχουνε πιο βαρύνουσα γνώμη, ας το πούμε. Συμφωνώ κι οτι δεν γίνεται όλες οι αποφάσεις να παίρνονται με πλειοψηφία. Κι εγώ περίπου έτσι όπως το λες κι εσύ το σκέφτομαι, οτι θα υπάρχουν κάποιου είδους υπο-δίκτυα, πχ το δίκτυο των δικηγόρων, των γιατρών, των ανθοπωλών κλπ, που θα αποφασίζουνε για τα δικά τους. Όλες όμως αυτές οι αποφάσεις -και οι διαβουλεύσεις που οδηγούνε σ' αυτές- θα πρέπει να είναι ανοιχτές, δηλαδή να γίνονται με τρόπο που να μπορεί να τις παρακολουθήσει ο καθένας, κι επίσης να είναι ελέγξιμες από όλους- κατά κάποιο τρόπο να μπορεί να επέμβει στο Δίκτυο στα επιμέρους δίκτυα (όπως υποτίθεται οτι πρέπει και τώρα να υπάρχει έλεγχος των εξουσιών).

Ο σκοπός είναι να συμμετέχουνε όλοι οι πολίτες στα κοινά, διαρκώς- νομίζω οτι αυτό θα λύσει το πρόβλημα της απάθειας που έχει φέρει στα πράματα τους κουραμπιέδες που κυβερνάνε σήμερα (η αλήθεια είναι οτι μ' αρέσουν οι κουραμπιέδες). Πιστεύω οτι θα αντισταθμίσει και λίγο την ασχετοσύνη του μέσου πολίτη για διάφορα πράγματα- γιατί νομίζω οτι αυτή οφείλεται στο οτι κατ' αρχήν δεν έχει ενδιαφέρον. Και δεν έχει ενδιαφέρον επειδή και να έχει το βάζει στον... Χμ, θα κάτσω να το κοιτάξω το λήμμα, απλά αύριο γράφω (για δίκτυα, άσχετο) (μπα, μάλλον όχι άσχετο).

Επίσης, σκέψου τη Wikipedia. Τη φέρνεις για παράδειγμα- ε, ορίστε ένα δίκτυο που στηρίζεται στο crowdsourcing, είναι γενικά σταθερό (δε λέω επιτυχημένο για να μην μπλέξουμε με τους ορισμούς) και δεν είναι μια πατροπαράδοτη ιεραρχική δομή, σωστά; Κάτι τέτοιο λέω.

Τώρα θυμήθηκα και τους εγκυκλοπαιδιστές στη Γαλλική Επανάσταση, αλλά το αφήνω εδώ για να μην ξεχειλώσει... 'Φχαριστώ για το σχόλιο :)

Τρίτη, 7 Ιουνίου 2011 - 8:38:00 μ.μ. EEST  

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

Σύνδεσμοι σε αυτήν την ανάρτηση:

Δημιουργία Συνδέσμου

<< Αρχική σελίδα